Đây là triệu chứng thường gặp tại trẻ sơ sinh, diễn ra ở 9% số trẻ đủ tháng. Ở trẻ sinh non, tỷ lệ vàng da là 30%. Vàng da sinh lý không nguy hiểm, thường tự mất sau 1 thời gian ngắn, còn vàng da bệnh lý có thể gây tử vong nếu không được điều trị kịp thời. Sau đây là giải đáp cho một số thắc mắc về bệnh vàng da.
Vì sao trẻ sơ sinh dễ bị vàng da?
Phần lớn trẻ sơ sinh có biểu hiện vàng da trong vòng một tuần sau khi ra đời. Đây là hiện tượng sinh lý bình thường, diễn ra do các hồng cầu của thai nhi bị phá hủy để được thay thế bằng hồng cầu trưởng thành. Khi hồng cầu bị vỡ, 1 lượng lớn bilirubin - 1 chất có sắc tố màu vàng - được phóng thích về máu, làm cho trẻ bị vàng da.
 Điều trị trẻ sơ sinh vàng da bằng ánh sáng liệu pháp. |
Đa số các trường hợp vàng da ở trẻ sơ sinh đều nhẹ và tự khỏi sau 7-10 ngày, lúc chất bilirubin được đào thải hết qua phân và nước tiểu. Tuy nhiên, có một số trường hợp vàng da nặng do chất bilirubin nâng cao quá cao và thấm về não (y học gọi là vàng da nhân). Tình trạng này rất nguy hiểm, có thể làm cho trẻ bị hôn mê, co giật, dẫn đến tử vong hoặc di chứng về tâm thần, vận động vĩnh viễn.
Làm thế nào để phát hiện vàng da?
Chứng vàng da rất dễ nhận ra bằng mắt thường ở nơi có đủ ánh sáng. Vì vậy, hàng ngày, các bà mẹ cần quan sát màu da toàn thân của trẻ tại nơi sáng. Trong trường hợp khó nhận ra (da trẻ đỏ hồng hoặc đen), nên ấn nhẹ ngón tay cái lên da trẻ trong vài giây, sau đó buông ra; ví dụ trẻ bị vàng da, nơi ấn ngón tay sẽ có màu vàng rõ rệt. Khi trẻ có biểu hiện nghi là vàng da, cần đưa đến bác sĩ để kiểm tra.
Vàng da được chia thành hai mức độ:
- Nhẹ: da hơi vàng ở mặt, thân mình; trẻ vẫn bú tốt; hoặc vàng da xuất hiện muộn, sau ngày thứ 3.
- Nặng: da vàng sậm, lan xuống tay, chân; trẻ bú kém, bỏ bú; hoặc vàng da có hiện tượng sớm, trong vòng 1-2 ngày sau sinh. Những trẻ sinh non, nhiễm trùng, sinh ngạt dễ bị vàng da nặng.
Làm gì lúc trẻ bị vàng da?
Đối với trường hợp nhẹ, có thể điều trị ở nhà bằng cách tắm nắng. Đặt trẻ gần cửa sổ, nơi có ánh nắng dịu của mặt trời (vào khoảng 8-8h30 mỗi sáng, khi trời không quá nóng hay quá lạnh). Cho trẻ bú nhiều lần trong ngày vì sữa mẹ giúp đào thải nhanh chất bilirubin qua đường tiêu hóa. Cần theo dõi diễn tiến của chứng vàng da mỗi ngày trong vòng 7-10 ngày sau sinh.
Trẻ bị vàng da nặng cần được nhập viện ngay để được điều trị tích cực bằng các phương pháp sau:
- Chiếu đèn: ánh sáng của đèn biến bilirubin thành chất không độc và được thải nhanh ra khỏi cơ thể qua đường tiêu hóa, đường tiểu.
- Thay máu: lấy bớt chất bilirubin ra khỏi cơ thể một cách nhanh chóng.
Lúc nào cần đưa trẻ đến bệnh viện?
Hãy đưa ngay trẻ tới địa chỉ y tế lúc có 1 trong các dấu hiệu sau:
- Bú ít hơn một nửa so với bình thường.
- Vàng da lan tới tay chân.
- Vàng da có hiện tượng trong 1-2 ngày sau sinh.
- Vàng da kéo dài trên 15 ngày.
BS. Ngọc Lan
0 nhận xét:
Đăng nhận xét