Sốt tại trẻ em luôn là biểu hiện được các bậc cha mẹ quan tâm, là 1 trong những lý do cốt yếu khiến cha mẹ hay người chăm sóc đưa trẻ đi khám, cấp cứu. Hiểu biết đúng về sốt có thể giúp cho chúng ta yên tâm chăm sóc trẻ ở nhà hoặc cho trẻ tới khám sớm ở các cửa hàng y tế để được phát hiện và điều trị bệnh kịp thời.
Khi nào được gọi là "sốt"
 |
Bản thân triệu chứng sốt tự nó không phải là một dấu hiệu đe dọa tới tính mạng ngoại trừ những trường hợp sốt cực kỳ cao và kéo dài, nếu như cao hơn 41,6oC khi đo bên trong hậu môn. Sốt có thể là dấu hiệu chỉ điểm cho một tình trạng bệnh nặng nhưng nhiều khi chỉ là biểu hiện của 1 tình trạng nhiễm khuẩn thông thường. Có một cơ sở trong não bộ có tên là "vùng dưới đồi" (hypothalamus) có chức năng kiểm soát tất cả nhiệt độ của cơ thể. Khi vùng dưới đồi chỉ huy việc tăng nhiệt độ của cơ thể là 1 cách để cơ thể chống lại các tác nhân gây nhiễm khuẩn. Sốt là 1 biểu hiện thường gặp của bệnh nhiễm khuẩn bên cạnh đó còn có những tình trạng bệnh không phải do nhiễm khuẩn nhưng vẫn có thể gây sốt.
Các căn nguyên gây sốt
Sốt không phải là 1 bệnh, sốt chỉ là một triệu chứng của nhiều tình trạng bệnh lý khác nhau. Thông thường người ta chia căn nguyên của sốt làm 2 loại: sốt do các căn nguyên nhiễm khuẩn và sốt do các căn nguyên không phải nhiễm khuẩn. Sốt do các căn nguyên nhiễm khuẩn thông thường là biểu hiện của tình trạng nhiễm virut hoặc vi khuẩn. Sốt do các căn nguyên không nhiễm khuẩn có thể gặp trong nhiều tình trạng bệnh lý không giống nếu như lúc tế bào máu bị phá hủy; khi quy trình viêm bị rối loạn; lúc quy trình thở gặp trục trặc; do tác dụng phụ của thuốc; do mất nước; do say nắng, say nóng; sốt sau lúc tiêm vaccin; có khi do chính trung tâm điều nhiệt (vùng dưới đồi) bị trục trặc...
Quan tâm đến các nhân tố tiền sử lúc trẻ bị sốt
Điều này giúp cho việc định hướng các căn nguyên gây sốt ở trẻ. Nếu trẻ sống trong vùng sốt rét hoặc có đến vùng sốt rét trong vòng 6 tháng qua cần đặt ra việc xác định nguy cơ mắc sốt rét ở trẻ. Nếu trẻ sống trong vùng sốt xuất huyết hoặc có qua lại vùng sốt xuất huyết trong vòng 2 tuần gần đây là những thông tin cần phải có trong việc xác định nguy cơ mắc sốt xuất huyết ở trẻ. Nếu trẻ đã mắc sởi trong vòng 3 tháng qua, nay có hiện tượng thêm sốt cần phải cảnh giác với các biến chứng của sởi... chú ý tới việc trẻ có được sử dụng thuốc trước khi xuất hiện sốt sẽ giúp cho việc có thêm thông tin để xác định căn nguyên gây sốt. Khi phát hiện được các dấu hiệu vào tiền sử cần đưa trẻ tới các trung tâm y tế để được tư vấn, khám cũng như xác định thông tin và chẩn đoán, điều trị.
Các biểu hiện thường đi kèm với sốt
Khi trẻ bị sốt, đồng hành với tình trạng nhiệt độ cơ thể tăng cao là 1 số biểu hiện thường gặp khác như mệt mỏi, quấy khóc, đỏ mặt, vã mồ hôi, rùng mình hay run, trẻ to có thể kêu đau đầu... Cần phải để ý, theo dõi diễn biến các dấu hiệu trên bên cạnh đó không nên quá lo lắng, căng thẳng mà nghĩ rằng trẻ có tình trạng bệnh nặng hoặc biến chứng.
Một số trẻ nằm trong nhóm tuổi từ 6 tháng đến 6 tuổi lúc nhiệt độ tăng cao đột ngột có thể làm có hiện tượng cơn giật lúc đó gọi là trẻ có sốt cao co giật. Khi trẻ co giật có thể nhìn thấy chân, tay và một số phòng của cơ thể (miệng) co giật, mắt trợn ngược. Mặc dù chỉ là sốt cao co giật đơn giản nhưng nếu như được chứng kiến cơn giật cũng thấy rất sợ hãi (nhất là cha mẹ và những người trực tiếp chăm sóc trẻ) không những thế cơn giật thường không quá 15 phút và trẻ phục hồi hoàn toàn trong vòng một giờ.
Làm gì lúc trẻ bị sốt?
Trong phần nhiều các trường hợp, căn nguyên gây sốt ở trẻ là do nhiễm virut vì vậy trẻ sẽ tự hết sốt, trở lại thông thường sau một vài ngày. Hầu hết các bậc cha mẹ hoặc người chăm sóc trẻ thường cố gắng tìm mọi cách để hạ sốt cho trẻ nhằm nguyện vọng tránh tình trạng sốt cao co giật có thể xảy ra. Điều này không sai về mặt lý thuyết, tuy nhiên theo kinh nghiệm của nhiều chuyên gia cho rằng chính bản thân tình trạng sốt cũng có không ít tác dụng tốt với tình trạng của đứa trẻ bởi vậy nhiều khi cũng nên để cho cơn sốt làm nhiệm vụ của nó.
Mặc tuy thế cũng cần thiết phải hạ sốt cho trẻ lúc trẻ sốt cao trên 38,5oC. Có thể sử dụng nước ấm để lau cho trẻ nhưng cũng có thể làm trẻ run hoặc giật mình hoảng hốt. Vì vậy cũng không nên lau nước ấm toàn thân cho trẻ lúc trẻ bị sốt mà chỉ cần lau ở 1 vài nơi như trán, nách... Việc dùng thuốc hạ sốt cho trẻ vẫn có không ít quan điểm trái ngược nhưng nhiều chuyên gia cho rằng nên bắt đầu dùng thuốc hạ sốt cho trẻ khi nhiệt độ đo được ở nách trên 38,5oC. Thuốc hạ sốt thường được sử dụng là paracetamol với liều sử dụng theo chỉ dẫn và không quá 6 lần/24 giờ.
Khi trẻ bị sốt thường mất nhiều nước (qua đường mồ hôi, hô hấp...) vì vậy điều nhu yếu là phải động viên khuyến khích cho trẻ uống đủ nước, không cho trẻ ăn kiêng lúc ốm. Một điều còn cần thiết hơn cả việc cố gắng tìm mọi cách hạ sốt cho trẻ thậm chí hơn cả thuốc hạ sốt là việc phải theo dõi chặt chẽ tình trạng sốt, cho trẻ nghỉ ngơi và cặp nhiệt độ thường xuyên
Cần đưa trẻ đi khám tại bệnh viện, nếu:
Cha, mẹ, người chăm sóc trẻ phải hiểu, để theo dõi và nhận biết được lúc nào đưa trẻ đi khám... Trẻ cần phải đưa ngay đến cơ sở y tế lúc có ít nhất 1 trong số các dấu hiệu dưới đây:
Không uống được hoặc bỏ bú; Nôn tất cả mọi thứ; Co giật; Trẻ buồn ngủ một cách khác thường hoặc li bì; Trẻ khó thở; Nổi ban bất thường; Đau đầu nhiều; Trẻ có bị sốt sau khi tới vùng có sốt rét, sốt xuất huyết...
Điều này có ý nghĩa trong việc sớm có chẩn đoán tìm căn nguyên gây sốt đồng thời có các can thiệp điều trị kịp thơi.
ThS. Nguyễn Thanh Lâm
0 nhận xét:
Đăng nhận xét